poniedziałek
| 19 sierpnia 2019

Bóbr był w latach 60. XX wieku jednym z najrzadszych gatunków występujących w Polsce. Można go było spotkać zaledwie w kilku miejscach na Suwalszczyźnie. Od tego czasu wiele się zmieniło. Obecnie ślady obecności tych zwierząt dają się zauważyć prawie na każdym cieku wodnym, nawet w centrach wielkich miast. Jednak nikt nie przeprowadził porządnej inwentaryzacji tego gatunku. O ile wiem, nie prowadzi się też obecnie poważniejszych badań nad nim. A szkoda, ponieważ rozbudowana populacja zaczyna stwarzać problemy. Jakie znaczenie ma bóbr w przyrodzie i jaka jest jego rola z punktu widzenia interesów człowieka?

W przyrodzie odgrywa rolę zdecydowanie pozytywną. Budując tamy, tworzy zbiorniki wodne, czym przyczynia się do rewitalizacji terenów podmokłych i powstawania naturalnych systemów małej retencji. Z gospodarczego punktu widzenia nie wygląda to już tak dobrze. Podtopienie terenów leśnych można w wielu przypadkach tolerować. Straty w produkcji drewna (głównie olchowego) są rekomendowane przez korzyści ekologiczne. W wielu wypadkach bobry bez kosztów i zbędnej biurokracji wyręczają leśników w budowie systemów retencyjnych w lasach. Gorzej jest w rolnictwie, ponieważ rolnicy niechętnie patrzą na zalewanie upraw, a prawdziwą zmorą jest niszczenie dróg na terenach wilgotnych. Bobry kopią nory w grobach. Jadący taką drogą samochód lub ciągnik nagle zapada się pod ziemię i jest problem. Nawet pieszy może złamać nogę na starej, zapadniętej norze bobrowej. Osobnym problemem jest osłabienie wałów przeciwpowodziowych przez bobrowe 'wykopki'. Zwiększa to zagrożenie powodziowe, ale w gruncie rzeczy jest to sygnał, że wał powstał w niewłaściwym miejscu. Jeśli ma skutecznie pełnić swoją rolę, to powinien być w pewnym oddaleniu od rzeki, żeby przy wezbraniu mogła się ona rozlać. Inaczej następuje niebezpieczne spiętrzenie i wał może nie wytrzymać naporu wody. Bobry kopią nory tylko w wałach bezpośrednio przylegających do rzeki, gdyż ich wylot musi być zawsze pod wodą.

Z powyższych względów ochronę bobra zmieniono ze ścisłej na częściową . W uzasadnionych przypadkach wydawane są zgody na odstrzał redukcyjny. Niestety to rozwiązanie nie jest doskonałe. Decyzje są z reguły podejmowane bez dokładnego rozpoznania, gdzie rzeczywiście należy bobry odstrzelić (dotyczą one obszaru gminy, a nie konkretnych miejsc). Efektywność redukcji jest zwykle niewielka, gdyż myśliwi niechętnie polują na bobry. Bóbr jest bardzo czujny i niełatwo go podejść. Trudno też podnieść ubitą zwierzynę, bo jeśli nie padnie na miejscu, to daje nurka i zdycha gdzieś w ukryciu. 

Problemy z dobrami pokazują wyraźnie, że najwyższy czas zacząć rozsądnie gospodarować rosnącą populacją. Warto tu skorzystać z doświadczeń Litwy. Litwini podeszli do sprawy profesjonalnie. Przeprowadzili inwentaryzację bobrów, dzieljąc jednocześnie miejsca ich występowania na taki, w którym zwierzęta te są: pożyteczne, obojętne, szkodliwe. Tam gdzie są szkodliwe, tępi się je do zera, w pozostałych obszarach podlegają ochronie. Dopuszcza się inne niż odstrzał metody regulacji (na przykład pułapki). W ten sposób zredukowano szkody, zachowując jednocześnie niezagrożoną populację bobra. Przy okazji gatunek ten zaczął odgrywać pewną rolę w przemyśle mięsnym i futrzarskim. Wciągnięcie bobra na listę zwierząt łownych nie jest więc chyba optymalnym rozwiązaniem. Znacznie lepiej byłoby skorzystać z doświadczeń litewskich. Warto też podjąć szersze badania tego ciekawego i jak widać ważnego gatunku. Tym bardziej, że zaraz podniosą się protesty różnych przeciwników racjonalnego podejścia do przyrody, którzy jako argument chętnie podnoszą niedostateczny stan badań. 

Fot. Agnieszka Radzik

Opublikował:
Piotr Lutyk
Author: Piotr Lutyk
O Autorze
Dr inż. Piotr Lutyk - leśnik, specjalista w zakresie ochrony ekosystemów, były naczelnik Wydziału Ochrony Ekosystemów Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie.
Ostatnio opublikowane artykuły tego autora

wSensie.pl to polski portal internetowy, którego celem jest dostarczanie Czytelnikom najwyższej jakości informacji i opinii. Na naszych stronach znajdą Państwo najważniejsze informacje ze świata polityki i gospodarki, liczne wywiady i komentarze oraz wideo. 2018 Copyright wSensie.pl
Zgodnie z rozporzadzeniem możesz cofnąć zgode którą wcześniej nam dałeś. Jednak uprzedzamy że portal może przestać działać poprawnie. Cofnij zgodę.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.